İşçi öz sığortasını ilk dəfə telefonundan görə bilir
İstehsalat sığortasında müqaviləni işəgötürən bağlayır, haqqı işəgötürən ödəyir, uçotu işəgötürən bildirir; işçi çox vaxt özü üçün sığorta olduğunu hadisə günü öyrənir. Nazirlər Kabinetinin 3 avqust 2026-cı il tarixli 256 nömrəli Qərarı ilə təsdiqlənən dörd qayda bunu dəyişir: uçot mərkəzləşdirilmiş elektron sistemdə aparılır və sığortaolunan öz uçotunu MyGov-dakı şəxsi kabinetindən görür.
Uçot harada aparılır
Sığortaolunanların uçotu "Əmək və Məşğulluq" mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sistemi (ƏMAS) vasitəsilə aparılır. Sığorta ödənişləri ilə bağlı xidmətlər də sığortaolunanların böyük hissəsi üçün həmin sistem üzərindən göstərilir.
Sığortaolunan sığorta sistemindəki öz uçot məlumatlarını MyGov platformasındakı şəxsi kabinetindən görə bilir.
Sığorta məbləği vahid deyil: sığortaolunanın yaşı, illik əmək haqqı fondu və digər meyarlar nəzərə alınmaqla fərdi qaydada müəyyən edilir.
Hansı dörd qayda
Qərar icbari sığortanın tətbiqini təmin edən dörd ayrı qaydanı birlikdə təsdiqləyir: sığortaolunanların və sığortaçıların sığorta sistemində uçotu qaydası, müəyyən edilmiş sığortaolunanlar üçün sığorta məbləğinin müəyyənləşdirilməsi qaydası, sığorta ödənişlərinin hesablanması və verilməsi qaydası, sığorta fondlarının — ehtiyat fondu daxil olmaqla — formalaşdırılması və istifadəsi qaydası.
Dördü də eyni qanunun icrasına xidmət edir: istehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta haqqında qanun.
Yəni tənzimləmə yeni bir sığorta növü yaratmır; mövcud icbari sığortanın uçot, hesablama və ödəniş mexanikasını vahid şəkildə təsvir edir.
Göstərilməyənlər
Qərarı işıqlandıran mənbələrdə qaydaların qüvvəyə minmə tarixi göstərilmir.
İşəgötürən öhdəliyini yerinə yetirmədikdə uçot sisteminin necə işləyəcəyi və MyGov üzərindən görünən uçotda səhv olduqda müraciətin hansı quruma ünvanlanacağı da bu mətnlərdə yer almır.
Değerlendirme
Bu səhifələrdə tez-tez yazırıq: qayda doğru istiqamətdədir, amma sığortalı onu görə bilmir. Bu tənzimləmə həmin cümlənin istisnası ola biləcək bir yer açır. İşçi öz adına aparılmış sığorta uçotunu üçüncü şəxsdən soruşmadan, öz telefonundan görə bilir.
Bunun dəyəri istehsalat sığortasının təbiətindən gəlir. Bu sığortada müqaviləni işəgötürən bağlayır, haqqı işəgötürən ödəyir, uçotu işəgötürən bildirir. Sığortaolunan çox vaxt özü üçün müqavilə olduğunu yalnız hadisə baş verəndən sonra öyrənir. Uçotun görünən olması bu məlumatı hadisədən əvvələ çəkir.
Görməyin kifayət etmədiyi yer isə etirazdır. Şəxs kabinetində uçotunu görüb səhv olduğunu düşünsə — illik əmək haqqı fondu əskikdirsə, uçot ümumiyyətlə yoxdursa — bunu kimə, hansı müddətdə, hansı sənədlə bildirəcəyi bu mətnlərdə təsvir olunmur. Görünürlük düzəliş yolu olmadan yarımçıq qalır.
Gözləntimiz belədir: qaydaların qüvvəyə minmə tarixi açıq elan olunsun və MyGov kabinetindəki uçot ekranına, məlumatın səhv olduğunu düşünən şəxs üçün etiraz yolu əlavə edilsin. Sığortanın mövcudluğunu görmək ilə onun düzgün olduğunu bilmək eyni şey deyil.
