İmza atan eksper raporu anlıyor mu?
Yapay zekâ çağında liderlere sorulan soruya verilen cevaplardan biri: Anlamadan hesap vermek tiyatrodur. Bizde ise eksperin rapor masasını dışarı taşımak teklif ediliyor. Bu imza kimin imzası olacak?
Kerim Bağdaş
The European Business Review, 20 Ekim'de yirmiden fazla yönetici, akademisyen ve uzmana tek bir soru sordu: Liderler yapay zekâya hangi işleri asla devretmemeli?
Cevaplar arasında bir cümle aklımda kaldı. micro1 Baş Ekonomisti Mark Esposito şöyle yazıyor: "Anlama olmadan hesap verebilirlik tiyatrodur." Yani bir kararın altına imza atmak, o kararı anladığınız anlamına gelmiyor. İmza, sorumluluğu kimin üstlendiğini gösterir; kararın temelini bildiğinizi göstermez.
Bunu da okuyun: Eksperin rapor masası da dışarı mı gidiyor? Kerim Bağdaş: "Her şeyi bu firmalara verelim, süper iş"
Derginin verdiği örnek çarpıcı. Ocak 2024'te Hong Kong'da bir şirket çalışanı, üst düzey çalışma arkadaşlarının sahte görüntü ve seslerinin kullanıldığı bir video görüşmede kandırılarak toplam 200 milyon Hong Kong doları (yaklaşık 25,6 milyon dolar) tutarındaki transferleri onayladı. Onay süreci vardı, ama kontrol yoktu.
Bu tartışmayı okurken aklıma kendi sektörümüz geldi.
EKSPERİN RAPOR MASASI
Son günlerde eksper bürolarına, saha incelemesinden sonraki rapor yazımını, veri girişini ve koordinasyonu dışarıdan üstlenmeyi teklif eden hizmetler tanıtılıyor. Bunların bir kısmı yapay zekâ desteğiyle sunuluyor.
Sigorta Eksperleri Yönetmeliği açık: Eksperin asıl görevi, hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını bizzat inceleyip belirlemek. Rapor eksperin elinden çıkıp dışarıda yazılır, eksper de yalnızca imza atarsa, o imza neyi gösterir? Sorumluluğu mu, yoksa anlamayı mı?
Yok, bu iş başka yerlere gidiyor. Daha neleri devralacak? Her şeyi bu firmalara verelim, süper iş. Olmaz böyle.
Sigorta şirketleri her şeyi, özellikle dışarıya verirse maliyetler artar. Siz bu hasar maliyetlerinin altından kalkamayacaksınız, size mali kâr bile yetmeyecek. O zaman sigorta şirketleri eksper yardımcısı alsın, hem kontrol kendilerinde olur. Hadi bakalım, yapsınlar. Neden dışarıya veriyorlar ki? Maliyetleri daha mı az olacak? Anlamak mümkün değil.
YETİŞMEYEN EKSPER
Katılımcılardan Philip Gaudoin'in uyarısı şu: Analiz işinin fazlasını yapay zekâ üstlenirse, genç analistler ticari muhakemenin geliştiği deneyimi kaybedebilir. Makaleye göre insan katılımı fazla azaltılırsa, etkili denetimin dayandığı uzmanlık da zayıflayabilir.
Eksperlikte bu deneyim rapor masasında kazanılır. Stajyer eksper, raporu yazarak hasarı okumayı öğrenir. O masa dışarı taşınırsa, yarın imzayı atacak eksperi kim yetiştirecek?
KURAL AVRUPA'DA BİLE NET
Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası, yüksek riskli sistemlerde etkili insan denetimini şart koşuyor (md. 14 ve 26). Denetimi yapacak kişinin sistemin çıktısını yorumlayabilecek yetkinliğe ve gerektiğinde müdahale edebilecek yetkiye sahip olması gerekiyor. Aynı yasa, hayat ve sağlık sigortasında gerçek kişilere yönelik risk değerlendirmesi ve fiyatlamada kullanılan yapay zekâyı yüksek riskli sistemler arasında sayıyor.
Yani mesele yapay zekâya karşı olmak değil. Mesele, imzanın arkasında bilgi olması. Yapay zekâ ekspere yardım edebilir; ama hasarı inceleyen, anlayan ve sorumluluğunu taşıyan eksper olmalı.
Sigortada güven, imzanın arkasındaki bilgiyle kurulur. İmza var, bilgi yoksa; o rapor değil, tiyatrodur.
#Eksper #YapayZeka #Sigorta #Ekspertiz #HasarYönetimi #SigortanınSesi
Sektörü kaynağından takip edin
Bülten: mevzuat değişiklikleri, veriler ve analizler — her biri kaynağı gösterilerek.
