Elektrikli araçta batarya hasarına kim karar veriyor? Bağımsız teşhis yapabilen eksperi gösteren bir veri yok

Bir elektrikli otomobil kaza yaptığında sorulan ilk soru çoğu zaman tampon ya da kaporta değil, batarya oluyor. Bataryanın hasar görüp görmediği; aracın onarılacağına, bataryanın değiştirileceğine ya da aracın pert edileceğine karar verilmesinde belirleyici. Türkiye'de bu kararı, üreticiden ve yetkili servisten bağımsız olarak verebilecek yetkinlikte sigorta eksperlerinin varlığını gösteren kamuya açık bir veri bulunmuyor.

472 BİN ARAÇ, HER BİRİ SİGORTALI

Türkiye Sigorta Birliği'nin TÜİK verilerine dayanan analizine göre Ağustos 2026 itibarıyla trafikte yaklaşık 472 bin elektrikli otomobil bulunuyor ve bu sayı bir yılda yüzde 53 arttı. Elektrikli ve hibrit otomobillerin toplam otomobil parkındaki payı Ocak 2023'te yüzde 1,1 iken bugün yüzde 7,6. Elektrikli otomobillerde trafik sigortası yaptırma oranı ise yüzde 99,9. Yani bu araçların karıştığı kazaların neredeyse tamamı bir hasar dosyasına, dolayısıyla bir eksperin masasına dönüşüyor.

Bunu da okuyun: Kural tek, ekran 33: Eksperin önünde 33 şirket, 33 ayrı portal

EKSPERE HANGİ EĞİTİM VERİLİYOR?

TOBB'un sigorta eksperlerine ayrılan internet sayfalarında bir "Elektrikli Araç Eğitimi Katılımı Listesi" yer alıyor. Bu, sigorta eksperlerine elektrikli araçlara yönelik bir eğitim verildiğini gösteriyor. Ancak kaç eksperin bu eğitimi aldığı, eğitimin zorunlu olup olmadığı ve bataryayı bağımsız olarak teşhis etme yetkinliği kazandırıp kazandırmadığı kamuoyuyla paylaşılmış değil.

Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun elektrikli araçlara yönelik belgeleri ise "Batarya Elektrikli ve Hibrit Araç Bakım ve Onarımcısı" gibi bakım ve onarım alanına yönelik. Sigortanın Sesi'nin incelemesinde, elektrikli araçlarda hasar tespitine yönelik tanımlanmış bir ulusal yeterliliğe rastlanmadı.

İstanbul Ticaret Odası'nın Kasım 2025 ile Haziran 2026 arasında düzenlediği programda 102 kişi elektrikli araç bakım ve onarım sertifikası aldı. Ancak programın içeriği bakım ve onarım odaklı; hasar tespitine yönelik değil.

Türkiye Sigorta Eksperleri Derneği'nden Adem İren de Sigortacı Gazetesi'ne yaptığı değerlendirmede bu alandaki eksikliğe dikkat çekiyor: "Gerek üretici firmalar, gerek MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu) gerekse bu konuda eğitim veren meslek odaları ve çeşitli özel kurumların geliştirdiği eğitim modellemeleri ile bu konudaki eksiklik hızla giderilmektedir." İren ayrıca basit bir karoser onarımında dahi bilgisiz bir teknisyenin aracın elektronik sistemine zarar verebileceği uyarısını yapıyor.

KARAR FİİLEN KİMİN ELİNDE?

Bataryanın iç durumu dışarıdan bakarak görülemiyor; ayrıntılı teşhis çoğu durumda aracın yazılımına ve teşhis cihazlarına erişim gerektiriyor. İkinci el ekspertiz firmalarının bağımsız batarya sağlık testleri sunduğu biliniyor; ancak bu testlerin kaza sonrası sigorta hasar tespitinde ne ölçüde kullanıldığına dair bir veri bulunmuyor. Bağımsız teşhis imkânı sınırlı kaldığında, batarya hasarına ilişkin kararın yetkili servisin teşhis raporuna dayanması olası hale geliyor. Bu durumda hasar kararını etkileyen taraf ile onarımı yapan ve parçayı satan taraf aynı olabiliyor; sigortalının ya da sigorta şirketinin bağımsız ikinci bir görüş alma imkânı sınırlı kalabiliyor.

Dünyadaki veriler bu bağımlılığın maliyetini gösteriyor. İngiltere'nin araç onarım araştırma kuruluşu Thatcham Research'e göre batarya, aracın değerinin yüzde 40'ına kadar çıkabiliyor ve yaşı ilerleyen araçlarda küçük bir çarpışma bile pert kararına dönüşebiliyor. ABD'de hasar verisi şirketi Mitchell'in 2026'nın ikinci çeyreğine ait raporuna göre elektrikli araçlarda parça harcamasının yüzde 85'i orijinal üretici parçalarına gidiyor; içten yanmalı araçlarda bu oran yüzde 61.

Thatcham, gereksiz pert kararlarını azaltmak için üreticilerden teşhis verilerine standart ve herkesin erişebileceği bir yolla ulaşılmasını ve abonelikli özel cihazlara bağımlılığın kaldırılmasını istiyor. Kuruluşun bir başka bulgusu da dikkat çekici: Teknisyenler deneyim kazandıkça elektrikli araç onarım maliyetleri yüzde 10,7 azalmış. Yani bilgi ve eğitim, maliyeti doğrudan düşürüyor.

Avrupa Birliği ise 18 Şubat 2027'den itibaren piyasaya sürülen elektrikli araç bataryaları için dijital batarya pasaportunu zorunlu hale getiriyor. Pasaport bataryanın durumuna ilişkin bilgileri içerecek; sigortacıların ve eksperlerin bu bilgilere hangi düzeyde erişeceği ise henüz netleşmedi. Türkiye'de benzer bir düzenlemeye ilişkin kamuoyuna açıklanmış bir çalışmaya rastlamadık.

SORULARIMIZ

Bir: Bugüne kadar kaç sigorta eksperi elektrikli araç eğitimi aldı? Bu eğitim zorunlu mu ve bataryayı teşhis etme yetkinliği kazandırıyor mu?

İki: Elektrikli araç hasar dosyaları, akıllı eksper atama sisteminde yalnızca bu eğitimi almış eksperlere mi atanıyor?

Üç: Batarya hasarında eksperin, yetkili servisten bağımsız olarak teşhis verisine erişme hakkı var mı?

Dört: Elektrikli araçlar için ayrı bir eksper uzmanlık alanı ya da belge tanımlanması planlanıyor mu?

Beş: Türkiye'de elektrikli araçlarda pert oranı ve ortalama hasar maliyeti açıklanacak mı?

Elektrikli araç hızla çoğalıyor, ama bu araçlarda hasara karar verecek bilginin önemli bir kısmı üreticinin sistemlerinde duruyor. Bağımsız ve yetkin bir hasar tespiti olmadan, sigortalının aracı da sektörün teknik dengesi de tek bir cihazın ekranına bağlı kalabilir.

#elektrikliaraç #eksper #hasartespiti #batarya #kasko #TÜSED #SigortanınSesi