Emeklilik reformunun şartı: ΤΚΑ rezervlerini yönetecek bağımsız bir fon
Maliye Bakanı Makis Keravnos, emeklilik reformunun sürdürülebilirliği için Sosyal Sigortalar Fonu'nun (ΤΚΑ) rezervlerini yönetecek, Norveç örneğindeki gibi bağımsız ve profesyonel bir kurumun kurulmasını temel koşul sayıyor. Böyle bir mekanizma olmadan, emekli aylıklarının yaş sınırı ve prim oranı artırılmadan yükseltilmesinin uzun vadede taşınamayacağını söylüyor.
Koşul açıkça konuldu
Politis gazetesinin 7 Eylül 2026 tarihli söyleşisinde Maliye Bakanı Makis Keravnos, Sosyal Sigortalar Fonu rezervlerinin yönetimi için bağımsız ve profesyonel bir kurum kurulmasını, emeklilik reformunun sürdürülebilirliğinin kilit ön koşulu olarak tanımladı.
Bakanın ifadesiyle, bu şeffaf yatırım mekanizması kurulmadan, emekli aylıklarının yaş sınırlarına ya da primlere yük bindirmeden artırılması uzun vadede desteklenemez.
Örnek olarak Norveç'in fonu gibi başarılı uluslararası fonlar gösteriliyor.
Reformun çerçevesi
Hükümetin yaklaşımı, emekli aylıklarını yaş sınırlarını yükseltmeden ve prim oranlarını artırmadan yükseltmek üzerine kurulu. Yeni gelirin başka kaynaklardan ve rezervleri değerlendirecek yeni bir yatırım fonundan gelmesi öngörülüyor.
Bu aşamada asıl hedefin birinci sütunla ilerlemek olduğu, hükümetin girişiminin düşük aylıklı emeklilerin aylıklarını artırmaya odaklandığı belirtildi.
Devletin yükü ve rezervlerin kullanımı
Söyleşide devletin hâlihazırdaki katkısına ilişkin bir büyüklük verildi: devlet, işveren sıfatıyla ödediği primlerin ötesinde, emekli aylıklarının ödenmesi için yılda 300 milyon avronun üzerinde ödeme yapıyor; ayrıca değerlendirdiği ΤΚΑ rezervleri için kayda değer faiz ödüyor.
Bakan, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin yükselen kredi notunun artık devlete likiditeyi doğrudan uluslararası piyasalardan sağlama imkânı verdiğini, dolayısıyla ΤΚΑ fazlalarından içeriden borçlanma ihtiyacının azaldığını vurguladı.
Yüksek istihdamın fona artan gelir sağladığı da belirtildi.
Sosyal taraflarda sürtüşme noktası
Aynı gün Çalışma Danışma Kurulu'nun (Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα) toplantısının ardından yaptığı açıklamada Bakan, reformun ekonomik boyutlarına odaklanıldığını söyledi.
Politis'in aktardığına göre toplantıda işveren örgütleri ile sendikalar arasındaki sürtüşme noktası, emeklilik yaş sınırının yükseltilmesi senaryosu oldu.
Bakan ayrıca reformda kriz durumunda devreye girecek güvenlik supaplarının konulmasının önemli olduğunu belirtti; bu supapların hangi hallerde devreye gireceği sorulduğunda ise şu aşamada daha fazlasını söyleyemeyeceğini ifade etti.
Değerlendirme
Buradaki asıl mesele emekli aylığının tutarı değil, rezervin kim tarafından yönetildiği. Rezerv devletin cari ihtiyaçlarını finanse etmek için kullanıldığı sürece, fonun getirisi siyasi karara bağlı kalıyor.
Bakanın koyduğu koşul bu yüzden teknik değil yapısal: aylıkların primi ve yaşı artırmadan yükseltilmesi, ancak rezervin piyasada getiri üretmesiyle mümkün. Getiri yoksa denklem yaşa ya da prime döner.
Norveç modeline yapılan atıf, yönetimin siyasetten ayrılması ve şeffaflık anlamına geliyor. Kurumun nasıl kurulacağı, yönetiminin kim tarafından atanacağı ve hangi yatırım sınırlarına tabi olacağı açıklanmadı; reformun taşıyıcı kolonu tam da burası.
Kriz supaplarının içeriğinin paylaşılmaması, sosyal taraflar açısından belirsizlik yaratıyor. Bir emeklilik sisteminde 'kriz halinde ne olur' sorusunun cevabı, sistemin kendisi kadar önemlidir.
