Eksik Ayak: Saha Şirketin Kendi İşidir

Özet

Türk sigorta sektöründe hasar yönetimi tartışmaları uzun süredir gündemde. Devlet, eksper atama ve tespit süreçlerini düzenledi. Ancak asıl maliyet kontrolünü sağlayacak olan teknik saha sistemi hâlâ şirketlerin kendi inisiyatifine bırakılmış durumda. Yılda yaklaşık 5 milyon araç hasar dosyasının açıldığı, sektörün birleşik oranının yüzde 114'ü aştığı bir ortamda bu eksiklik artık görmezden gelinemez.

Eksperin Yeri Tartışmasız; Ama Sınırları Var

Önce şunu net ortaya koymak gerekir: Eksper, hasar yönetiminin vazgeçilmez unsurudur. Hasarı bağımsız bir gözle tespit eden, sisteme tarafsızlık katan odur. Bu rolü küçümsemek söz konusu değil; tam tersine, eksperin konumu daha da güçlendirilmeli.

Ancak eksperin yaptığı iş özünde bir tespit işidir. Hasarın fotoğrafını çeker; ne kadar hasar var, ne ödenmeli, bunu ortaya koyar. Bağımsızlığı da zaten bu sınırdan gelir.

Oysa o tespiti şu unsurlara dönüştürmek bambaşka bir uzmanlık gerektirir:

• Anlaşmalı servis denetimi

• Onarım standartlarının sahada uygulanması

• Emsal maliyet karşılaştırması

• Gerçek zamanlı maliyet yönetimi

Bu liste eksperin değil, sigorta şirketinin kendi saha yapısının işidir. Ve işte tam burada kritik bir boşluk var.

Matematik Ortada: Ekspere Sığmaz

Türkiye'de yılda yaklaşık 5 milyon araç hasar dosyası açılıyor. Buna karşılık sektörde görev yapan eksper sayısı bin civarında. Her dosyaya bağımsız eksper göndermek matematiksel olarak mümkün değil.

Nitekim trafik dosyalarının yaklaşık dörtte üçüne herhangi bir eksper raporu düzenlenmiyor; süreç şirket içinde kapanıyor. Bu bir eleştiri değil, bir gerçeklik tespiti. Sistem böyle işliyor.

Dolayısıyla çözümü yalnızca eksper tarafında aramak baştan yanıltıcıdır. Asıl çözüm, şirketin sahayı standartla yönetmesi, yani kendi teknik saha sistemini kurmasıdır. Bu iki yaklaşım birbirinin rakibi değil, birbirini tamamlayan unsurlardır.

Rakamlar Konuşuyor: Saha Kontrolü Yoksa Zarar Kaçınılmaz

Şirketlere bu sorun sorulduğunda çoğunlukla bu kontrolü zaten yapıyoruz yanıtı geliyor. Kısmen doğrudur; bazı şirketler parçalı uygulamalar yürütüyor.

Ancak bir sistemi gerçekten ve düzenli olarak uyguluyorsanız, sonucu rakama yansır. Sektörün birleşik oranı yüzde 114'ü aşmış durumda. Oto branşı zarar yazıyor. Bu tablo, sahada maliyetin sistematik biçimde kontrol edilmediğini açıkça gösteriyor.

Bir de şu itiraz sıkça dile gelir: Fiyatlar düşük, devlet sınırlıyor. Bu doğru. Ama meselenin tam kalbi burası. Fiyatı serbestçe artıramadığınız bir alanda, elinizdeki tek gerçek kaldıraç maliyet kontrolüdür. Bu kaldıracı da sistemsiz bırakırsanız, zarar bir tercih değil, yapısal bir sonuç hâline gelir.

Teknik Saha Sistemi: On Yedi Yıldır Anlatılan Eksik Parça

Teknik Saha Sistemi, tam da bu boşluğu kapatmak için tanımlanmış bir yaklaşımdır. Devlet, eksperin atanmasını ve tespit sürecini düzenledi. Bu önemli bir adım. Fakat maliyeti yöneten sahayı kurmak doğrudan şirketin sorumluluğundadır ve bu sorumluluk bugüne kadar gereği gibi üstlenilmedi.

Teknik Saha Sistemi şu bileşenleri kapsar:

• Anlaşmalı servis ağının düzenli ve standart bazlı denetimi

• Onarım kalitesinin ve süresinin izlenmesi

• Parça ve işçilik maliyetlerinin emsal verileriyle karşılaştırılması

• Şirket içi saha ekiplerinin sistematik biçimde konuşlandırılması

Bu yapı, eksperi dışlamıyor; ona bir saha altyapısı ekliyor. Eksper tespiti yapıyor, saha sistemi o tespiti gerçek maliyet kontrolüne dönüştürüyor.

Sonuç: Sigortacılık Ekran İşi Değil

Sigortacılık, ekran başında yönetilen bir iş değildir. Ya da yalnızca öyle yönetilemez. Özü itibarıyla sahaya standart dayatma işidir. Hasarın nerede, nasıl, hangi kalitede ve hangi maliyetle giderildiğini takip etmek, sistematik bir saha varlığı gerektirir.

Eksper sisteminin güçlendirilmesi doğru bir adımdır. Ancak bu adım, şirketlerin kendi teknik saha sistemlerini kurma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İki ayak birlikte işlemeden, yani hem bağımsız tespit hem de şirket tarafından yönetilen saha kontrolü olmadan, sürdürülebilir bir hasar yönetiminden söz etmek güçtür.

Rakamlar bu gerçeği zaten ortaya koyuyor. Şimdi geriye kalan, doğru soruyu sormak ve eksik ayağı inşa etme iradesini göstermektir.