KIB-TEK daha az teminata daha çok prim ödüyor: Arızanın faturası halka mı kesilecek?

Sigortanın Sesi olarak 28 Eylül'de KIB-TEK'e açık bir soru sormuştuk: Teknecik Santrali'ndeki makinelerin kırılma teminatı neden poliçeden çıkarıldı? Kurumdan bugüne kadar kamuoyuna yansıyan bir yanıt yok.

Yenidüzen'in bugün yayımladığı haber ise tabloyu rakamlarla netleştirdi. Habere göre 2024-2025 poliçesinde yer alan "Makine Kırılması Sigortası" kaleminin teminatı 181 milyon 612 bin 942 dolardı. 2026-2027 poliçesinde bu teminat tamamen çıkarıldı; yalnızca yangın, sel, deprem ve fırtına gibi genel afet riskleri kaldı.

Daha da dikkat çekici olan şu: Teminat daralırken prim düşmedi. Habere göre yıllık prim 3,54 milyon dolardan 3,85 milyon dolara yükseldi.

Bunu da okuyun: Segure kapandı, kasko sahibine "teminat yettiği kadar" ödeme var. Peki kazada zarar gören üçüncü kişiyi kim koruyacak?

Sigortacılığın en basit kuralı, daha az teminatın daha az prim demek olduğudur. KIB-TEK'te ise tersi yaşanıyor.

EN ÇOK İHTİYAÇ DUYULAN TEMİNAT ÇIKARILDI

Makine kırılması sigortası, bir santral için lüks değil, temel bir güvencedir. Yangın, deprem ve sel gibi teminatlar büyük ama seyrek olayları karşılar. Santralde en sık yaşanan hasar ise makinenin kendisinin kırılmasıdır.

Teknecik'te bugün tam da bu risk gerçekleşiyor. Yenidüzen'in aktardığına göre santraldeki 8 dizel jeneratör ve 2 buhar türbininden bugün yalnızca 1, 3 ve 8 numaralı jeneratörler çalışıyor. 4 ve 6 numaralı üniteler bakımdan çıktıktan sonra 1000-2000 saatlik asgari çalışma süresini bile doldurmadan ağır mekanik hasarla çöktü.

CTP Milletvekili Ürün Solyalı da 5 Mayıs'ta Meclis'te, patlayan makinelerin geçmiş yıllarda kırılma ve patlamaya karşı sigortalı olduğunu, bu yıl ise bu teminatın poliçeden çıkarıldığını söylemiş ve toplam hasarın 10 milyon doları aştığını ileri sürmüştü.

Yani ünitelerin arıza verdiği bir dönemde, arızayı güvenceye alan teminat poliçeden çıkarılmış. Bundan sonra her arızanın faturası doğrudan KIB-TEK'e, dolayısıyla kamu kaynağına ve elektrik faturasını ödeyen vatandaşa çıkacak.

BİR ZAMANLAR SIFIR MUAFİYETLE SİGORTALIYDI

KIB-TEK'in 2019-2020 dönemi için yayımladığı santral sigorta şartnamesinde Teknecik'teki buhar türbinli ve dizel santraller için yangın sigortasına ek olarak makine kırılması teminatı isteniyordu. Deprem, terör ve sel dışındaki hasarlarda sıfır muafiyet şartı konuyordu.

Yani kurum bir dönem makinelerini en geniş şekilde sigortalatıyordu. Bugün aynı makineler, en çok ihtiyaç duydukları teminattan yoksun.

İKİ İHTİMAL, İKİ AYRI SORUN

Teminatın neden çıkarıldığı açıklanmış değil. Ama sigorta açısından bakıldığında iki ihtimal var ve ikisi de ayrı bir sorun anlamına geliyor.

Birinci ihtimal: Teminatı KIB-TEK kendisi çıkardı. Bu durumda bir kamu kurumu, en yüksek riski taşıyan varlığını bilerek sigortasız bıraktı demektir. Bunun gerekçesi kamuoyuna açıklanmalı.

İkinci ihtimal: Sigortacı ya da reasürörler bu teminatı vermek istemedi. Hasar geçmişi kötü ve bakımı tartışmalı bir santralin makine kırılması riskini üstlenmek istememeleri, sigorta piyasasında anlaşılabilir bir durum. Ama bu da şu anlama gelir: Santralin bakım ve işletme durumu, sigorta piyasası tarafından teminat verilemez bulunmuştur. Bu, teminattan daha büyük bir alarmdır.

Bir de şunu not etmek gerekiyor: Makine kırılması poliçeleri, aşınma, yıpranma ve bakım eksikliğinden doğan hasarları genellikle kapsam dışında tutar. Yani teminat poliçede kalsaydı bile, bakım eksikliğinden kaynaklanan bir arızanın ödenip ödenmeyeceği tartışmalı olurdu. Sorunun kökü sigortada değil, santralin nasıl işletildiğinde.

PRİM NEDEN ARTTI?

Teminatın çıkmasına rağmen primin yaklaşık 310 bin dolar artması, açıklanması gereken ikinci konu. Kalan afet teminatlarının fiyatı mı yükseldi, teminat limitleri mi değişti, yoksa poliçe yeni bir ihaleyle mi yenilendi? Bu sorulara henüz yanıt yok.

Kamu kaynağıyla ödenen bir primin neye karşılık ödendiği, kamuoyunun bilme hakkı olan bir konu.

SENDİKANIN SUÇ DUYURUSU

Yenidüzen'in haberine göre KIB-TEK Çalışanları Sendikası EL-SEN, santraldeki duruma ilişkin Girne Polis Müdürlüğü'ne suç duyurusunda bulundu ve durumu "kamusal sabotaj" olarak nitelendirdi. Bu iddianın değerlendirilmesi yargının işi. Ancak sigorta tarafındaki tablo, iddiadan bağımsız olarak açıklama bekliyor.

SORULARIMIZ

Bir: Makine kırılması teminatı poliçeden KIB-TEK'in kararıyla mı çıkarıldı, yoksa sigortacı veya reasürörler bu teminatı vermeyi mi reddetti?

İki: Teminat daralmasına rağmen primin 3,54 milyon dolardan 3,85 milyon dolara çıkmasının gerekçesi nedir?

Üç: Poliçe hangi sigorta şirketiyle, hangi usulle yapıldı? İhale yapıldı mı?

Dört: Teminatsız kalan ünitelerde yaşanan ve yaşanacak arızaların onarım maliyeti nasıl karşılanacak ve bu maliyet elektrik tarifesine yansıyacak mı?

KIB-TEK'in bu sorulara vereceği yanıtları yayımlamaya hazırız.

Bir kamu kurumunun sigorta poliçesi yalnızca bir sözleşme değildir. Kamunun riskini kimin taşıdığını gösteren bir belgedir. Teknecik'te bu belge, riskin artık sigortacıda değil, vatandaşta olduğunu söylüyor.

#KIBTEK #Teknecik #makinekırılması #sigorta #KKTC #ELSEN #SigortanınSesi