KIB-TEK borç alıyor, peki patlayan makinelerin sigortası nerede?

KIB-TEK'in borçlanması siyasetin gündeminde. Ama sigortacı gözüyle bakınca, borçtan önce sorulması gereken bir soru var: Kurumun en pahalı varlıkları bugün sigortalı mı?

BORÇ VAR, GEREKÇE YOK

CTP Milletvekili Devrim Barçın'ın aktardığına göre Bakanlar Kurulu, KIB-TEK'in "çeşitli ödemelerinde kullanılmak üzere" bankalardan alınan tekliflerle döviz ve TL cinsinden borçlanmasına karar verdi. Kararda borcun hangi ödeme kalemleri için kullanılacağı belirtilmiyor. Barçın ayrıca kurumun denetlenmiş mali raporlarının beş yıldır kamuoyuyla paylaşılmadığını söylüyor. EL-SEN de nisan ayında KIB-TEK'in 2020'den bu yana mali tablo yayımlamadığını dile getirmişti.

POLİÇEDEN ÇIKARILAN TEMİNAT

Nisan 2026'da Teknecik Santrali'ndeki dizel makinelerde arka arkaya arızalar yaşandı. EL-SEN'in Girne Polisi'ne yaptığı suç duyurusuna göre nisan başında bakımı tamamlanan makinelerden 4 numaralı makine patladı, dokuz gün sonra 6 numaralı makinede benzer bir patlama yaşandı, 3 numaralı makine ise santral yetkililerince durduruldu.

Sendikanın iddiası sigorta açısından çok daha ağır: makineler KIB-TEK tarihinde ilk kez hasar sigortası kapsamı dışında bırakıldı ve bu durum kurumu makine başına 8 ila 10 milyon dolarlık risk altında bıraktı.

CTP Milletvekili Ürün Solyalı da 5 Mayıs'ta Meclis'te aynı konuyu gündeme getirdi. Solyalı'ya göre patlayan makineler geçmiş yıllarda kırılma ve patlamaya karşı sigortalıydı, ancak bu yıl bu teminat poliçeden çıkarıldı. Solyalı, son patlamalar ve öncekilerle birlikte toplam hasarın 10 milyon doları aştığını ileri sürdü ve "Bakımlar sigorta poliçesi şartlarına uygun yapılmadıysa KIB-TEK yönetimi bunun mali, idari ve cezai hesabını vermeli" dedi.

KIB-TEK yönetiminin teminatın neden çıkarıldığına ilişkin kamuoyuna yansımış bir açıklaması bulunamadı.

SİGORTACI İÇİN NE ANLAMA GELİYOR

Makine kırılması teminatı, bir santral poliçesinin en kritik parçasıdır. Yangın, deprem, sel gibi teminatlar büyük ama seyrek olayları karşılar; santralde en sık yaşanan hasar ise makinenin kendisinin kırılmasıdır.

KIB-TEK'in 2019-2020 dönemi için yayımladığı santral sigorta şartnamesi bu teminatın önemini gösteriyor. Şartnamede Teknecik'teki 2x60 MW buhar türbinli santral, 8x17 MW dizel santral ve Serhatköy güneş santrali için yangın sigortasına ek olarak makine kırılması, doğal afet, deprem, sel ve fırtına teminatları isteniyor; deprem, terör ve sel dışındaki hasarlarda sıfır muafiyet şartı konuyor.

Yani kurum bir dönem makine kırılmasını sıfır muafiyetle sigortalatıyordu. İddialar doğruysa bugün aynı makineler bu teminattan yoksun.

Sigortasız bir hasarın bedelini ödeyecek başka bir kaynak yok: tamirat, yedek parça ve makinenin devre dışı kaldığı sürede dışarıdan alınan enerji, doğrudan kurumun kasasından çıkar. Kasada para yoksa da borçla karşılanır.

Makine Mühendisleri Odası Ağustos 2024'te yaptığı açıklamada santrallerdeki bozulmanın nedenleri arasında usulsüz sigorta uygulamalarını da saymış, 8 numaralı makinenin 2019-2020'de garanti süresi içindeyken ana milinin çatladığını, onarım maliyetinin 25-30 milyon dolara ulaştığını ve makinenin dört yıl devre dışı kaldığını açıklamıştı.

KIB-TEK'in sigortacıyla ilişkisi de sorunsuz değil. Teknecik'te 28 Şubat 2008'de TG 16 gaz türbini makine kırılması ve yangın sonucu kullanılamaz hale gelmiş, KIB-TEK sigortacıdan 3 milyon 220 bin avro tazminat talep etmiş ve dava 2012'de açılmıştı. Haberin yayımlandığı tarihte dava sürüyordu.

SORULARIMIZ

Bir: Teknecik'teki makinelerin kırılma ve patlama teminatı bu yıl poliçeden çıkarıldı mı? Çıkarıldıysa gerekçesi prim maliyeti mi, sigortacının teminat vermeyi reddetmesi mi, yoksa bakım şartlarının karşılanamaması mı?

İki: Nisan ayındaki patlamalar için sigortacıya hasar ihbarı yapıldı mı? Yapıldıysa sonuç ne?

Üç: Bakanlar Kurulu'nun onayladığı borcun bir bölümü sigortasız kalan hasarların onarımında mı kullanılacak?

Dört: KIB-TEK'in santral poliçesi hangi sigorta şirketinde, hangi bedellerle ve hangi teminatlarla yapılıyor? Bu bilgi, denetlenmiş mali tablolarla birlikte kamuoyuyla paylaşılacak mı?

Bir kurum borçlanırken sorulacak ilk soru, parayı ne için aldığıdır. İkincisi, riskini neden kendisinin taşımaya karar verdiğidir.

#KKTC #KIBTEK #sigorta #makinekırılması #Teknecik #SigortanınSesi