İlaç sözü verildi, kurallar yazıldı, liste hâlâ yayımlanmadı
Zorunlu tıbbi sigortanın ayakta tedavide yazılan ilaçları ödemesi için mekanizma Ekim 2025'te kuruldu. Ödemenin mantığı şu: aynı etken maddenin en ucuzu tam karşılanacak, daha pahalısını seçen aradaki farkı kendisi ödeyecek. Ama ödenecek ilaçları gösteren pozitif liste bugün hâlâ yayımlanmış değil.
Mekanizma nasıl kurulmuş
Bakanlar Kurulu 23 Ekim 2025'te ilaç temini ve tazmin mekanizmalarını düzenleyen kuralları onayladı. Gerekçe resmî ifadeyle şöyle konuldu: ilaçlara erişimi artırmak, tıbbi sigorta sisteminde şeffaflığı ve mali sürdürülebilirliği güçlendirmek.
Hangi ilacın karşılanacağını Pozitif Liste belirleyecek. Listeyi İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi hazırlıyor; listede ilacın etken maddesi, dozu, hangi hastalıkta kullanıldığı ve tazmin oranı yer alacak. Liste üç ayda bir güncellenecek ve Agentliğin resmî sayfasında yayımlanacak.
Ödemenin kuralı sade ama sonucu belirleyici: her etken madde için en düşük fiyatlı ilacın bedeli sigorta tarafından tam olarak karşılanacak. Sigortalı aynı etken maddenin daha pahalı bir muadilini seçerse, aradaki farkı kendisi ödeyecek.
İlaç yalnız ayakta tedavide, hekimin elektronik reçetesiyle alınabilecek. Reçete bilgi sistemi üzerinden aktarılacak ve ilaç, Agentlikle sözleşme imzalamış eczanelerden verilecek. Sözleşmeli eczaneler, vatandaşın tanıyabilmesi için özel bir logoyla işaretlenecek.
Takvim iki kez konuşuldu
İlk aşamada kalp-damar hastalıklarında kullanılan ilaçların, özellikle tansiyon ilaçlarının kapsama alınması planlanıyor. Sonraki yıllarda sindirim ve solunum sistemi hastalıklarının eklenmesi öngörülüyor.
24 Şubat 2026'da Milli Meclis, "Tibbi sığorta haqqında" kanunda değişiklik yaparak ek ödemenin (əlavə ödəniş) uygulanma başlangıcını 1 Ocak 2026'dan 1 Ocak 2027'ye taşıdı. Ek ödeme, sigortanın karşılamadığı ve hastanın doğrudan sağlık kuruluşuna ya da eczaneye ödediği kısmı ifade ediyor.
14 Temmuz 2026'da Meclis üçüncü okumada bir dizi değişikliği daha kabul etti: işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesi, ayakta tedavide ilaçların elektronik reçete üzerinden verilmesi, sigorta şahadetnamesinin elektronik biçimde oluşturulması ve İcbari tibbi sığorta fondunun kanuna dâhil edilmesi.
Bu değişikliklerin dayanağı, Cumhurbaşkanı'nın 19 Mart 2026 tarihli, zorunlu tıbbi sigorta alanında yönetimin iyileştirilmesine ilişkin kararnamesi olarak gösterildi.
Bugün nerede duruyor
Agentlik yetkilisinin açıklamasına göre pozitif liste hazırlanıyor; onaylandıktan sonra ilaçlara dair bütün bilgiler resmî sayfada yayımlanacak.
Hazırlık kalemleri de sayılmış durumda: tazmin edilecek ilaçların belirlenmesi, klinik ve farmakoekonomik değerlendirme metodolojisinin uygulanması, pozitif listenin hazırlanması ve sözleşmeli eczane ağının oluşturulması. Sistemin, bu hazırlıklar ve ilgili normatif belgeler tamamlandıktan sonra aşamalı olarak uygulanacağı bildirildi.
Bu yazının hazırlandığı 5 Eylül 2026 itibarıyla Agentliğin resmî sayfasında yayımlanmış bir pozitif liste bulunmuyor. Listenin ne zaman yayımlanacağına dair açıklanmış bir tarih de yok.
Arkadaki para
Vaadin büyüklüğünü anlamak için fonun kendi bütçesine bakmak gerekiyor. Cumhurbaşkanı, İcbari tibbi sığorta fondunun 2026 bütçesini 29 Aralık 2025'te onayladı.
Rakamlar şöyle: fonun 2026 harcamaları 2 milyar 621,5 milyon manat, bir önceki yıla göre yüzde 10,9 daha az. Bunun 1 milyar 976 milyon manatının fonun kendi gelirlerinden karşılanması bekleniyor — yüzde 23,2 azalma. Kalan 645,5 milyon manat ise geçen yıldan kullanılmamış bakiyeden gelecek; bu kalem yüzde 74,5 artmış durumda.
Devlet bütçesinden fona ayrılan pay 900 milyon manat, yani devlet bütçesi harcamalarının yüzde 2,2'si. Bu, 2025 için onaylanan öngörüden yüzde 36,5 daha az.
Yani hizmet paketi genişlerken ve ilaç temini gündemdeyken, fonun geliri daralıyor ve aradaki fark geçmiş yılın birikmiş bakiyesinden kapatılıyor.
Değerlendirme
Bu haberde en çok yanlış anlaşılacak cümle "ilaçlar sigortayla karşılanacak" cümlesidir. Mekanizma referans fiyat üzerine kurulu: sigorta, aynı etken maddenin en ucuzunun bedelini ödüyor. Vatandaşın cebinden çıkacak tutarı hastalığı değil, eline verilen reçetedeki markanın fiyatı belirleyecek. Bu, kötü bir kurgu değil — pek çok ülkede böyle işliyor. Ama insanların bunu eczanede öğrenmesi kötüdür.
Gecikmenin kendisini bir kusur olarak yazmıyoruz. Klinik ve farmakoekonomik değerlendirme ciddi iştir; aceleyle hazırlanmış bir liste, geç hazırlanmış listeden daha çok zarar verir. Ölçüsüz bir pozitif liste, yanlış ilacı ucuz diye öne çıkarır.
Ama takvim kayarken hasta ilacını almaya devam ediyor. Belirsizliğin maliyeti kurumda değil, her ay tansiyon ilacını kendi parasıyla alan kişide birikiyor. Onun bilmek istediği şey listenin metodolojisi değil, sırasının ne zaman geleceği.
Bir de para tarafı var. Fonun harcaması yüzde 10,9, geliri yüzde 23,2 azalırken açığın geçmiş yılın bakiyesinden kapatılması, bu yıla mahsus bir çözümdür; bakiye her yıl tekrarlanan bir gelir kalemi değildir. Genişleyen bir vaadin arkasında daralan bir kaynak durduğunda sorulacak soru suçlama değil, takvim sorusudur: ilaç temini hangi parayla, hangi yıl?
Üç şey istiyoruz, üçü de yapılabilir: Pozitif listenin yayımlanma tarihi ilan edilsin. Hangi hastalık grubunun hangi yıl kapsama gireceği bir tabloyla açıklansın. Ve reçete yazılırken hekimin ekranında "sigorta şu kadarını ödüyor, siz şu kadarını ödüyorsunuz" satırı görünsün; çünkü o farkı öğrenmenin doğru yeri eczane kuyruğu değil, muayene odasıdır.
