Güney Kıbrıs'ın kredi puanlama sistemi iki ayı doldurdu: Kendi verisine bakan 986 kişi

Güney Kıbrıs'ta uygulamaya alınan kredi puanlama sistemi iki aylık faaliyetini tamamladı. Artemis Kredi Bürosu Genel Müdürü Yiannis Tomasides'in Kıbrıs Haber Ajansı'na (CNA) verdiği bilgiye göre bu süre içinde 986 gerçek ve tüzel kişi kendi verilerine erişti.

Kredi Puanı sistemi, Artemis Veri Değişim Mekanizması'nın yükseltilmesi kapsamında 15 Temmuz 2026 tarihinde kredi değerliliği puanı üretmeye başladı.

Tomasides, projenin finans sektörü ve Rum kesimi ekonomisi açısından önemli bir altyapı yatırımı olduğunu belirtti.

Puan nasıl hesaplanıyor

Kredi puanı, borçlunun kredi davranışından elde edilen ve ilgili veri tabanında tutulan bilgiler esas alınarak atanan sayısal bir değer olarak tanımlanıyor. Güney Kıbrıs'ta bu bilgiler Artemis Veri Değişim Mekanizması bünyesinde saklanıyor.

Puanın amacı, borçluyu bir kredi değerliliği ölçeğine yerleştirmek ve önümüzdeki on iki ay içinde yükümlülüklerini yerine getirememe olasılığını belirlemek.

Sisteme, Artemis Veri Değişim Mekanizması'na katılan bankalar, kredi hizmet sağlayıcıları ve leasing şirketleri erişebiliyor. Borçlular da Artemis Kredi Bürosu'nun halka açık hizmet ofisine başvurarak kendi puanlarını öğrenebiliyor.

Karar bankada, puanda değil

Tomasides, puanın önemine rağmen kredi kuruluşları açısından yalnızca destekleyici bir rol taşıdığının altını çizdi. Değerlendirmeyi yapan tarafın kuruluşun kendisi olduğunu belirten Tomasides, puanın kuruluşun kendi bünyesinde tuttuğu diğer bilgilerle birlikte ele alındığını ifade etti.

Nihai kredi kararının, kuruluşun risk yönetimi politikası çerçevesinde bu bütünsel değerlendirmeye dayanılarak verildiğini söyleyen Tomasides, bir borçluya atanan puanın tek başına kredi verilip verilmeyeceğini belirlemediğini kaydetti.

Tomasides bu noktada, Artemis'in kredi puanı aracılığıyla kredi kuruluşu adına karar vermediğini vurguladı.

Şeffaflık için üç faktör açıklanıyor

Kredi puanı, borçlunun kredi yükümlülüklerini gösteren Kredi Raporu'nun ayrılmaz bir parçası olarak üretiliyor. Şeffaflık amacıyla puanın yanında, hesaplamayı belirleyen üç ana faktör de veriliyor. Bu faktörler borçlunun Kredi Raporu'ndaki bilgilerle ilişkilendirilebiliyor.

Sistem, gerçek kişi ya da tüzel kişi olan asıl borçlular için puan üretiyor. Yalnızca üçüncü kişilerin kredileri için kefil konumunda bulunanlar kredi puanı almıyor. Tomasides, puanın münhasıran borçlunun kendi kredi davranışıyla ilgili olduğunu, buna karşılık üçüncü kişiler için verilen kefaletlerin borçlunun toplam kredi riskinin bir parçasını oluşturduğunu belirtti.

Mevzuat ve veri koruma

Projenin yetkili kurumlar ile uygulayıcı kuruluş Artemis Kredi Bürosu arasındaki iş birliğinin ürünü olduğu belirtildi. Sistemin yasal ve düzenleyici çerçevesini Rum kesiminin Maliye Bakanlığı, Merkez Bankası ve Kişisel Verilerin Korunması Komiseri Ofisi hazırladı.

Tomasides, çerçeve hazırlanırken vatandaşların kişisel verilerinin korunmasına özel önem verildiğini, sistemin Genel Veri Koruma Tüzüğü'ne (GDPR) tam uyumlu biçimde geliştirildiğini söyledi. Teknik uygulamanın, benzer ulusal veri değişim mekanizmalarında deneyim sahibi uluslararası uzmanların desteğiyle yürütüldüğü kaydedildi.

AB kalkınma planında kilometre taşı

Kredi puanlamasının çok sayıda gelişmiş ekonomide uzun yıllardır uygulandığını belirten Tomasides, sistemin önemine işaret ederken projenin zamanında hayata geçirilmesinin Rum kesiminin AB Kalkınma ve Dayanıklılık Planı'nda bir kilometre taşı olarak yer aldığını hatırlattı.

Tomasides, uluslararası deneyimin kredi puanlamasının finansal işlemlerin kalitesini artırdığını ve sistemdeki kredi riskini azalttığını gösterdiğini belirterek, bunun finansal istikrarı güçlendirdiğini söyledi.

Kredi kuruluşları açısından sistemin, mevcut ve potansiyel borçluların değerlendirilmesinde ek bir araç sunması bekleniyor. Borçlular açısından ise kendi kredi profillerini ve kredi değerliliklerini görebilmelerine imkân tanıyor.