Aqrar sığortada yığımlar artdı, ödənişlər azaldı: nisbət 9,1%-ə düşdü
Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatına görə, ölkədə kənd təsərrüfatı sığortası üzrə 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında 19,4 milyon manat sığorta haqqı toplanıb. Bu, ötən ilin eyni dövründəki 15,7 milyon manatla müqayisədə 24,1% çoxdur.
Həmin dövrdə bu sahə üzrə ödənişlər 5 milyon manatdan 1,8 milyon manata düşüb. İllik müqayisədə azalma 64,6% təşkil edib. #SigortaninSesi #Azərbaycan
HEYVANDARLIQ SÜRƏTLƏ BÖYÜYÜB, BİTKİÇİLİKDƏ ÖDƏNİŞ KƏSKİN AZALIB Bazarın ən sürətlə artan seqmenti heyvandarlıq sığortası olub. Kənd təsərrüfatı heyvanlarının sığortası üzrə yığımlar bir ildə 3,5 milyon manatdan 6,7 milyon manata yüksələrək 91,8% artıb. Bu seqmentdə ödənişlər də 388 min manatdan 1,4 milyon manata çataraq 3,5 dəfə artıb.
Bitkiçilikdə isə mənzərə fərqlidir. Kənd təsərrüfatı bitkiləri məhsullarının sığortası üzrə yığımlar 4,6% artaraq 12,7 milyon manata yüksəlib, ödənişlər isə 4,6 milyon manatdan 392 min manata düşüb; illik azalma 91,5% olub.
Nəticədə ödənişlərin sığorta haqlarına nisbəti kəskin aşağı düşüb. 2025-ci ilin yanvar-avqust aylarında 31,9% olan bu göstərici 2026-cı ilin eyni dövründə 9,1%-ə enib. 2024-cü ilin ilk səkkiz ayında nisbət 29,6% idi. Yəni ötən il hər 100 manat aqro-sığorta yığımına görə sığortaçı 32 manatadək ödəyirdisə, bu il həmin rəqəm 9 manata düşüb. #AqrarSığorta
DÖVLƏT DƏSTƏKLİ SİSTEM Azərbaycanda hazırkı dövlət dəstəkli aqrar sığorta sistemi 27 iyun 2019-cu ildə qəbul edilmiş "Aqrar sığorta haqqında" Qanuna əsaslanır. Qanun 1 yanvar 2020-ci ildən qüvvəyə minib, Aqrar Sığorta Fondu 2019-cu ilin avqustunda yaradılıb, yeni mexanizm isə faktiki olaraq 2020-ci ilin noyabrından fəaliyyətə başlayıb. Sistemdə fermerin ödəməli olduğu sığorta haqqının 50%-i dövlət büdcəsi hesabına qarşılanır.
Sistem fəaliyyətə başlayanda 14 bitki növünü əhatə edirdisə, hazırda 41 bitki və bitki məhsulunun sığortalanması mümkündür. 2026-cı ilin ilk yarısında 54 829 müqavilə üzrə 341 224 hektar əkin sahəsi sığortalanıb. Əkinlər üzrə 11,9 milyon manat sığorta haqqı toplanaraq 458 milyon manatdan çox sığorta təminatı verilib. Eyni dövrdə 3 344 baş kənd təsərrüfatı heyvanı sığortalanıb; heyvandarlıq üzrə 4,3 milyon manat sığorta haqqı hesabına 24,1 milyon manatlıq təminat yaradılıb.
AŞAĞI ÖDƏNİŞ NİSBƏTİ NƏ DEMƏKDİR? Bizcə bu nisbət tək başına uğur göstəricisi kimi oxunmamalıdır. Ən azı üç ehtimal var və hər biri mənzərəni fərqli izah edir.
Birincisi, il iqlim baxımından daha sakit keçmiş ola bilər; bu halda aşağı ödəniş təbii nəticədir.
İkincisi, dosyalar hələ tamamlanmamış ola bilər. Aqrar Sığorta Fondu sentyabrın əvvəlində bildirmişdi ki, 2026-cı ildə 383 fermerdən 7 mindən çox müraciət daxil olub və bunlar 77 min hektar əkin sahəsini əhatə edib. Müraciətlərin böyük hissəsi dolu, güclü yağıntı, sel və subasma ilə bağlıdır. Fond əlavə sığorta ödənişlərinin sənədlərin tamamlanmasından sonra həyata keçiriləcəyini bildirib. Bu isə səkkiz aylıq nisbətin ilin sonunda yüksələ biləcəyi anlamına gəlir.
Üçüncüsü, təminatın əhatəsi ilə fermerin real zərəri arasında fərq ola bilər. Bunu təsdiqləyən məlumat əlimizdə yoxdur; lakin sektorun özünə verməli olduğu sual budur.
Ötən ilin göstəriciləri də bu ehtiyatlı yanaşmanı dəstəkləyir: Aqrar Sığorta Fondu 2025-ci ildə fermerlərə 9,1 milyon manat ödəniş edib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 43% çoxdur. Həmin məbləğin 8,8 milyon manatı bitkiçiliyin, 394 min manatı isə heyvandarlığın payına düşüb. Fond 2021-ci ildə 200 min, 2022-ci ildə 2,4 milyon, 2023-cü ildə 4,4 milyon, 2024-cü ildə isə 6,4 milyon manat ödəmişdi.
2030 HƏDƏFLƏRİ Aqrar sığorta bazarının qarşıdakı illərdə daha da genişləndirilməsi planlaşdırılır. 2026-2030-cu illər üzrə dövlət proqramında sığorta ilə əhatə olunan əkin sahəsinin 2025-ci ildəki 386 min hektardan 2030-cu ildə 1 milyon hektara, sığortalanan kənd təsərrüfatı heyvanlarının sayının isə təxminən 7 min başdan 100 min başa çatdırılması hədəflənir.
Proqramda həmçinin sığortalanan məhsul və risklərin sayının artırılması, xidmətlərin tam elektronlaşdırılması və dövlətin ödədiyi sığorta haqqı payının risk və məhsullar üzrə diferensiallaşdırılması nəzərdə tutulur.
Sigortanın Sesi olaraq izləyəcəyimiz sual budur: əhatə genişlənərkən ödəniş göstəriciləri də eyni sürətlə yaxşılaşacaqmı? Aqrar sığortada fermerin etibarı hektarların sayı ilə deyil, zərər anında edilən ödənişlə qurulur. #Fermer #Ödəniş
