Milyardlarla dollarlıq investisiya danışılır — bəs bu layihələrin sığortası harada yazılacaq?

İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu (AIIF) 25-26 sentyabr tarixlərində Bakıda keçirilir. Forum İqtisadiyyat Nazirliyi və Azərbaycanın İxrac və İnvestisiyaların Təşviqi Agentliyi (AZPROMO) tərəfindən təşkil olunub; bu ilki mövzu "Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal əlaqəlilik və investisiya sabitliyinin dayağı kimi" adlanır.

Gündəlikdə Orta Dəhliz, enerji və yaşıl keçid, süni intellekt və rəqəmsal transformasiya, infrastruktur, sənaye və azad iqtisadi zonalar, kritik xammal, aqrobiznes, maliyyə əməkdaşlığı, KOB-ların inkişafı, turizm, daşınmaz əmlak var.

Keçən il keçirilən ilk forumda min nəfərdən çox iştirakçı olmuş, 10 milyard dollardan çox dəyərində investisiya sazişi imzalanmışdı; bunun 7 milyard dollardan çoxu qeyri-neft sektoruna aid idi.

SIĞORTA TƏRƏFİNDƏN BAXANDA

Bu rəqəmləri sığorta bazarının ölçüsü ilə yan-yana qoyanda mənzərə aydınlaşır.

Mərkəzi Bankın məlumatına görə 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında ölkədəki bütün sığorta şirkətlərinin topladığı sığorta haqları 1,115 milyard manat, ödənişlər isə 773,2 milyon manat olub. Yəni bir forumda danışılan investisiya həcmi, bütün sığorta bazarının illik dövriyyəsindən qat-qat böyükdür.

Hər iri investisiya layihəsi öz sığorta ehtiyacını gətirir: tikinti-quraşdırma işlərinin sığortası, avadanlıq və nəqliyyat sığortası, iş dayanması, ətraf mühitə dəymiş zərər və mülki məsuliyyət, tikinti dövrü başa çatandan sonra isə əmlak və istismar məsuliyyəti.

Sual budur: bu risklər harada yazılacaq?

YERLİ TUTUM VƏ TƏKRARSIĞORTA

Cavabın açarı təkrarsığortadadır. Azərbaycanda birbaşa təkrarsığorta fəaliyyəti ilə məşğul olan yeganə şirkət AzRe Təkrarsığortadır; iri risklərin əsas hissəsi isə praktikada xarici təkrarsığorta bazarlarına ötürülür.

Bu, özlüyündə problem deyil — dünyanın hər yerində iri enerji və infrastruktur riskləri beynəlxalq bazarda paylaşılır. Amma fərq burada yaranır: yerli şirkət yalnız polisi yazıb riski tam şəkildə xaricə ötürürsə, ölkədə qalan gəlir komissiya ilə məhdudlaşır. Yerli tutum artdıqca isə həm prim, həm bilik ölkədə qalır.

BİR KONKRET NÜMUNƏ

Enerji tərəfində real hərəkət var. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ADNOC şirkətinin beynəlxalq enerji investisiya qolu olan XRG, Cənub Qaz Dəhlizi ASC-dəki payının İqtisadiyyat Nazirliyindən alınmasını 15 sentyabr 2026-cı ildə yekunlaşdırdığını açıqladı. Şirkət payın həcmini açıqlamayıb; Interfax və beynəlxalq enerji nəşrləri payın 12,5 faiz olduğunu yazır.

Cənub Qaz Dəhlizi 3500 kilometrlik boru kəməri şəbəkəsidir və illik ötürmə gücü 26 milyard kubmetrə qədərdir. Belə bir infrastrukturun sığorta proqramı tək bir polis deyil, təbəqələrdən ibarət bir strukturdur və hər təbəqənin harada yazıldığı bazar üçün əhəmiyyətlidir.

SUALLARIMIZ

Birinci: Forumda imzalanan sazişlərdə sığorta tələbləri necə müəyyən olunur? Layihə sənədlərində yerli sığorta bazarından istifadə şərti varmı?

İkinci: Tikinti-quraşdırma və məsuliyyət sığortalarında yerli şirkətlərin öz üzərində saxladığı risk payı nə qədərdir? Bu göstərici açıqlanarsa, bazarın real gücü görünər.

Üçüncü: İnvestisiya artımının sığorta bazarına təsiri ölçülürmü? Qeyri-neft sektoruna yönələn 7 milyard dollarlıq sazişin sığorta haqlarına nə qədər əks olunduğu ayrıca hesablanmalıdır.

İnvestisiya qərarı imzalananda görünən rəqəm dollardır. Amma o layihənin riski illərlə daşınır — və onu kimin daşıdığı, bazarın nə qədər böyüdüyünü göstərən əsl ölçüdür.

#sığorta #Azərbaycan #investisiya #AIIF #təkrarsığorta #SigortanınSesi