Kredit götürənə işsizlikdən sığorta: bank təklif etməyə borclu olacaq, bəs müştəri "yox" deyə biləcəkmi?
Mərkəzi Bank kreditlə birlikdə işsizlikdən sığortanın təklif olunmasını məcburi etməyə hazırlaşır. Bəzi xəbərlərdə sığortanın kredit götürənlər üçün məcburi olacağı yazılır, bəzilərində isə istehlak krediti götürən müştəri üçün könüllü olacağı bildirilir. Fərq kiçik görünür, amma borcalan üçün çox böyükdür.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) baş direktoru Şahin Mahmudzadə 15 oktyabrda 2026-cı ilin birinci yarımili üzrə Maliyyə Sabitliyi Hesabatının təqdimatına həsr olunmuş mətbuat konfransında kredit götürənlər üçün işsizlikdən sığorta mexanizmi haqqında danışıb. Onun sözlərinə görə, bu, dövlətin işsizlikdən sığorta sistemi deyil; məhsulları özəl sığorta şirkətləri təklif edəcək. Sığorta haqları hamı üçün eyni olmayacaq, işsizlik riskindən asılı olaraq fərqlənəcək və qiymətləri bazar özü formalaşdıracaq. Mahmudzadə bildirib ki, hazırda sektorlar üzrə işsizlik riskini müqayisə etməyə imkan verən kifayət qədər məlumat yoxdur. Onun sözlərinə görə, riskin sığortaçıya ötürülməsi bəzi seqmentlərdə sığorta haqqı da daxil olmaqla kreditin ümumi dəyərini azalda bilər.
İşini itirən borcalanı kredit öhdəliyi qarşısında qorumağa yönəlmiş bu addımı gündəmə gətirdiyi üçün Mərkəzi Banka təşəkkür edirik.
MƏCBURİ OLAN NƏDİR?
Bunu da oxuyun: Türk Dünyası Sığorta Birliyinin baş katibi Azərbaycandan: Ortaq təkrarsığorta hovuzunda Azərbaycanın rolu nə olacaq?
Fikrimizcə, ilk sual budur. Xəbərlərdə iki fərqli ifadə yer alır. APA-nın başlığında "kredit götürənlər üçün işsizlikdən sığorta məcburi olacaq" deyilir; xəbərin mətnində isə tələblərin banklara qoyulacağı bildirilir. Banker.az və EDnews isə yazır ki, banklar bu xidməti müştərilərə məcburi qaydada təklif edəcək, istehlak krediti götürən şəxslər üçün xidmətdən istifadə isə könüllü olacaq. Həmin xəbərlərə görə, Mahmudzadə sığortanı əldə edib-etməməyin müştərinin öz seçimindən asılı olduğunu bildirib; müvafiq tənzimləyici dəyişikliklərin ilin sonuna qədər qüvvəyə minməsi nəzərdə tutulur.
Bu iki ifadə arasındakı fərq borcalan üçün həlledicidir. "Təklif etmək məcburidir" ilə "almaq məcburidir" eyni şey deyil.
GİŞƏDƏ "KÖNÜLLÜ" NƏ DEMƏKDİR?
Fikrimizcə, əsas risk buradadır. Kredit üçün banka gələn müştəri sığortanın könüllü olduğunu bilməyə bilər. Əgər sığorta kredit sənədləri ilə birlikdə təqdim olunarsa və imtina kreditin şərtlərinə təsir edərsə, kağız üzərində könüllü olan sığorta təcrübədə faktiki məcburiyyətə çevrilə bilər.
Qaydalarda bankın təklif öhdəliyi ilə yanaşı, müştəriyə sığortanın könüllü olduğunun yazılı şəkildə bildirilməsi, sığortadan imtina edən müştərinin kredit şərtlərinin necə dəyişəcəyinin açıq göstərilməsi və müştərinin sığorta şirkətini özü seçə bilməsi də nəzərdə tutularsa, borcalanın hüquqları daha yaxşı qorunar.
Qiymət məsələsi də hələ açıq qalır. Haqları bazar formalaşdıracaq, amma AMB rəsmisinin də qeyd etdiyi kimi, sektorlar üzrə risk məlumatı hələ kifayət qədər deyil. Bu halda ilk tariflərin nəyə əsaslanacağı sualı yaranır.
SUALLARIMIZ
1. Mərkəzi Banka: Açıqlanan məlumata görə, təklif banklar üçün məcburi, istehlak krediti götürənlər üçün isə istifadə könüllü olacaq. Bu könüllülük prinsipi ipoteka və digər kredit növlərinə də şamil olunacaqmı?
2. Mərkəzi Banka: Müştərinin sığortadan imtina etməsi kreditin faizinə və ya təsdiqinə təsir edə biləcəkmi?
3. Mərkəzi Banka: Müştəri sığorta şirkətini özü seçə biləcəkmi, yoxsa bank tərəfdaş sığortaçını təklif edəcək?
4. Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyasına: Sektorlar üzrə işsizlik riski məlumatı olmadan ilk tariflər necə müəyyən ediləcək?
CAVAB HÜQUQU
Azərbaycan Mərkəzi Bankının, Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyasının və Azərbaycan Banklar Assosiasiyasının cavablarını olduğu kimi dərc etməyə hazırıq.
#İşsizlikdənSığorta #Kredit #Bankassurans #MərkəziBank #Sığorta #Azərbaycan #SigortanınSesi
Sektoru mənbəyindən izləyin
Bülleten: qanunvericilik dəyişiklikləri, məlumatlar və təhlillər — hər biri mənbəyi göstərilməklə.
