KKTC'de 45 Sigorta Şirketi: Denetimsiz Büyümenin Riskleri

Rakamlar Tabloyu Ortaya Koyuyor

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde faaliyet gösteren sigorta şirketi sayısı 45. Bu rakam ilk bakışta sıradan görünebilir. Ancak bağlam kurulduğunda tablo çarpıcı bir hal alıyor.

Güney Kıbrıs'ta 29, Türkiye'de ise 69 sigorta şirketi faaliyet gösteriyor. KKTC nüfusu 370 bin, Türkiye nüfusu ise 85 milyon. Bu veriler üzerinden yapılan hesaplama şu sonucu veriyor: KKTC'de şirket başına 8.200 kişi düşerken Türkiye'de bu rakam 1 milyon 200 bin. KKTC'deki sigorta şirketi yoğunluğu Türkiye'nin yaklaşık 150 katı.

Bu tespiti dışarıdan bir eleştiri olarak değil, bizzat KKTC Sigorta ve Reasürans Şirketler Birliği'nin resmi açıklamasından aktarıyoruz. Birlik, son 1 yıl içinde her ay yeni bir sigorta şirketi kurulduğunu belirtiyor ve yetkililere doğrudan şu soruyu yöneltiyor: Ülke nüfusunda büyük bir artış mı yaşandı? Ekonomide köklü bir gelişme mi oldu? Cevap açık: Hayır.

Bağımsız Denetim Kurumu Eksikliği

Meseleyi derinleştiren asıl sorun, KKTC'de sigorta sektörünü denetleyen bağımsız bir kurumun bulunmaması. Sektör, Para, Kambiyo ve İnkişaf Sandığı Dairesi tarafından denetleniyor. Cumhuriyetçi Türk Partisi Milletvekili Fikri Toros, geçen yıl mecliste bu tabloya ilişkin kritik bir tespit yaptı: Söz konusu dairenin beşeri kaynakları yetersiz. Toros, sigorta sektörünün siyasetten arındırılması ve bağımsız bir düzenleyici kurum kurulmasının zorunlu olduğunu açıkça ifade etti.

Türkiye'de bu işlevi Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) üstleniyor. Bağımsız, kadrolu ve yetkili bir yapıya sahip bu kurum, sektörü nesnel kriterlerle denetliyor. KKTC'de ise her ay yeni şirket onayı veren küçük bir devlet dairesi bu sorumluluğu taşıyor.

Bir ülkede sigorta sektörünün sağlıklı işleyebilmesi için şu unsurlar vazgeçilmez:

• Bağımsız ve uzman kadrolardan oluşan bir düzenleyici kurum

• Şirket kuruluşunda nesnel ve şeffaf kriterler

• Yeterli sermaye yeterliliği denetimi

• Poliçe sahiplerini koruyacak güvence mekanizmaları

Bu unsurların yokluğunda yeni şirketlerin her ay onaylanması, sektörel rekabeti değil kırılganlığı artırır.

Zorunlu Deprem Sigortası Boşluğu

KKTC sigorta sektörüne ilişkin bir diğer kritik eksiklik, zorunlu deprem sigortası sisteminin bulunmaması. Türkiye, 1999 Marmara Depremi'nin ardından DASK'ı (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) hayata geçirdi. Zorunlu, kamusal havuzlu bu sistem bugün milyonlarca konutu kapsıyor.

Kıbrıs adası, sismik aktivite açısından riskli bir coğrafyada yer alıyor. Buna karşın KKTC'de Marmara Depremi'nin üzerinden 25 yıl geçmesine rağmen DASK benzeri zorunlu bir sistem oluşturulmadı. 2024 yılı Kasım ayında yalnızca bir deprem teminatı tarifesi yürürlüğe girdi. Vatandaş hâlâ gönüllülük esasına dayalı, isteğe bağlı bir sistemin parçası.

Zorunlu kamusal bir havuz olmadığında büyük bir deprem sonrasında sigortalı olmayan ya da yetersiz teminatlı konut sahipleri büyük bir finansal yıkımla yüz yüze kalabilir. Bu, sektör sorunu olmaktan çok bir toplumsal risk meselesidir.

Güven Sigortacılığın Temelidir

Sigortacılık, özünde güven üzerine inşa edilmiş bir sektördür. Poliçe satın alan her kişi, hasar anında karşısında güçlü, şeffaf ve denetimli bir kurumun bulunacağına inanarak sözleşme imzalar. Bu güvenin tesisi için üç temel koşul gereklidir:

• Bağımsız ve yetkin denetim otoritesi

• Nesnel kriterlere dayalı şirket lisanslama süreci

• Büyük riskler için zorunlu kamusal havuz sistemleri

KKTC sigorta sektörü, sektörün kendi birliğinin de kabul ettiği üzere bu koşulların önemli bir bölümünden yoksun. Birlik yöneticileri, her ay yeni şirket onaylandığını ve bunun neden gerçekleştiğini kimsenin açıklayamadığını kamuoyuyla paylaşıyor. Bu tablo, yalnızca şirket sayısı değil denetim kalitesi açısından da ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.

Sonuç: Dostça Bir Hatırlatma

KKTC sigorta sektörünün karşı karşıya olduğu tablo, büyümeden değil denetimsiz büyümeden kaynaklanan bir risk tablosudur. Şirket sayısının artması tek başına sektörün geliştiğine işaret etmez; aksine, denetim kapasitesi aynı kalan bir ortamda her yeni onay sistematik riski büyütür.

Bu tablodan çıkış için gereken adımlar bilinmektedir:

• Sigorta sektörünü bağımsız, uzman ve yeterli kadroya sahip bir otorite aracılığıyla denetlemek

• Şirket kuruluş onaylarını nesnel ve kamuoyuna açık kriterlere bağlamak

• Deprem başta olmak üzere büyük doğal afet risklerine karşı zorunlu kamusal bir sigorta havuzu oluşturmak

KKTC'nin sektörel açıdan güçlenmesi, hem ülkedeki sigortalıları hem de bölgesel finansal istikrarı olumlu etkiler. Komşumuzun bu alanda sağlam adımlar atması, herkese kazandıracak bir gelişmedir.